We krijgen van jongeren vaak te horen dat ze het lastig vinden om Bijbelse kernbegrippen uit te leggen. Maar als je de inhoud van Bijbelse kernwoorden niet kent, hoe kun je ze dan geloven of beleven?

Met die vraag in het achterhoofd zette het Landelijk Contact Jeugdwerk (LCJ) van de Christelijke Gereformeerde Kerken samen met andere jongerenorganisaties de website ABC van het geloof op. Het doel: kernbegrippen van het christelijk geloof in begrijpelijk Nederlands uitleggen zonder de diepe inhoud ervan tekort te doen.

Niet onverdeeld positief

In De Saambinder, het officiële kerkblad van de Gereformeerde Gemeenten, verscheen eind november een bespreking van de website. Het oordeel van de auteur, dominee A. Schot, was niet onverdeeld positief. Hij wilde naar eigen zeggen de vinger leggen bij hoe  sommige begrippen op ABC van het geloof worden uitgelegd. Het is volgens Schot heel belangrijk om zorgvuldig om te gaan met de geloofsleer, en volgens hem schiet ABC van het geloof daarin tekort.

Voorbeelden

Schot noemt een aantal voorbeelden. Hij trapt af met het kernbegrip ‘geloof’, waaruit hij een stukje citeert:

En het is tegelijkertijd ook een ‘zeker weten’: met je verstand weten dat Gods Woord de waarheid is. Dat is het geloof wat de Heilige Geest in je hart werkt. Je gelooft God op Zijn Woord, je geeft je over aan de Heere Jezus. Dat doe je omdat je gelooft dat Hij alleen zalig kan maken van alle zonden.

Het probleem is hier, volgens Schot, dat er geen onderscheid wordt gemaakt tussen ‘historisch geloof’ (geloof met je verstand) en ‘zaligmakend geloof’ (geloof gewerkt door de Heilige Geest). Hij vindt het ‘ernstig’ dat daarover niets wordt gezegd.

De auteur gaat verder met de definitie van ‘bekering’. Daarin mist hij het aspect van berouw over de zonde, en ook vindt hij dat de woorden ‘je toekeren naar Jezus Christus’ niet kloppen. Je keert je niet alleen naar Jezus, maar naar God. Ook de definitie van het begrip ‘genade’ wordt te licht bevonden, want het woordje ‘schuld’ wordt er niet in genoemd. Dat woord hoort onlosmakelijk bij genade, zegt Schot, en dus mist de uitwerking de kern van het begrip.

Schot sluit af met de definitie van ‘de doop’. Die deugt ook niet, want de uitverkiezing en het verschil tussen het ‘wezen’ en de ‘bediening’ van het genadeverbond komen niet aan bod. De opsteller van de definitie ziet de doop als een persoonlijke belofte, die bekering en geloof vraagt. ‘Achter zo’n uitleg gaat een verbondsopvatting schuil, die wij onze catechisanten niet willen meegeven’, aldus Schot. Zijn conclusie is dat ABC van het geloof ongeschikt is als catechisatiemateriaal – waarbij hij terloops ook nog even noemt dat je op de website kunt kiezen tussen Statenvertaling en Herziene Statenvertaling. Dat is blijkbaar ook een minpunt.

Angst voor te makkelijk denken

Ik begrijp waar dominee Schot bang voor is. Hij wil voorkomen dat jongeren door verkeerde uitleg van geloofsbegrippen te makkelijk denken over hun relatie met God. Maar toch denk ik dat Schot met zijn kritiek op ABC van het geloof de plank misslaat.

Om te beginnen mankeert er nogal wat aan zijn bespreking van het begrip ‘geloof’. Hij citeert hieruit een stukje wat zijn kritiek lijkt te rechtvaardigen. Maar als je de rest van de definitie leest, wordt duidelijk dat ‘geloof’ hier écht geloof betekent, dat God geeft en waardoor je het eigendom van Jezus Christus wordt. ‘Historisch geloof’ wordt inderdaad niet genoemd. Maar is dat nodig? Het is toch duidelijk dat we met ‘geloof’ niet iets bedoelen wat erop lijkt, maar het niet is?

Zondebesef en omkeer

Dat het aspect van berouw ontbreekt als het gaat over bekering is gewoonweg niet waar.  In de uitleg die gegeven wordt bij het begrip ‘bekering’ wordt het besef dat je leven duister en doods is en het ontdekken hoe diep de zonde in je zit juist uitgebreid besproken. ABC van het geloof citeert Luther:

Onze Heere en meester Jezus Christus heeft, toen Hij zei: “Bekeert U!”, bedoeld dat het hele leven van de gelovigen een bekering en boetedoening moet zijn.

Schot heeft gelijk als hij zegt dat bekering niet alleen een omkeer naar Christus is, maar naar God. Maar die omkeer kan er alleen zijn dóór het offer van Christus! Hij is degene door wie onze relatie met God hersteld kan worden. De nadruk die ABC van het geloof legt op Christus is dus zeker niet misplaatst!

Het ontbreken van het woord ‘schuld’ bij de bespreking van ‘genade’ is ook niet zo problematisch als Schot denkt. Het is logisch dat de auteurs zich beperken tot de betekenis van het begrip ‘genade’ en het begrip ‘schuld’ ergens anders onderbrengen – bij ‘zonde‘ in dit geval.

Verbondsopvatting

De kritiek op de verbondsopvatting van ABC van het geloof klinkt me bekend in de oren. De officiële visie binnen de Gereformeerde Gemeenten is dat de doop een uiterlijk teken van Gods verbond is. Gedoopte kinderen worden ‘apart gezet’, maar dat betekent nog niet dat God deze kinderen persoonlijk iets belooft. De doop heeft dus geen enkel nut voor het gedoopte kind, maar is er alleen om het geloof van ‘Gods uitverkoren volk’ te versterken. Zoals dr. K. van der Zwaag heeft aangetoond in zijn boek Afwachten of Verwachten doet deze visie tekort aan de betekenis van de doop.

Naast het feit dat het commentaar dat dominee Schot geeft grotendeels ongegrond is, zijn er andere dingen waarover ik me zorgen maak na het lezen van deze recensie. Ik mis de Bijbelse fundering van de kritiek. Geen enkele keer verwijst Schot naar de Bijbel om zijn bezwaren te ondersteunen. Dat vind ik vreemd, temeer omdat hij erop hamert dat de besproken begrippen nauwkeurig – en dus Bijbels! – uitgelegd moeten worden.

Krampachtig

Zorgvuldig omgaan met de geloofsleer is natuurlijk belangrijk. Maar ik ben bang dat dominee Schot te krampachtig is als hij suggereert dat ABC van het geloof dat niet doet. Die krampachtigheid heeft een verwoestend effect.

Jongeren die veel hebben aan de heldere uitleg op de website en vervolgens horen dat hun dominee de site onbetrouwbaar vindt, komen in een lastige situatie terecht. Wie moeten ze geloven? Wie kunnen ze vertrouwen? Zijn geloofsbegrippen dan écht zo moeilijk dat ze niet in hedendaags Nederlands kunnen worden uitgelegd?

Wij, tieners en twintigers, hebben behoefte aan eenduidigheid. Het is jammer dat een officieel kerkelijk orgaan deze behoefte miskent door een goed initiatief als ABC van het geloof zo negatief te beoordelen.

Foto door Patrick Tomasso via Unsplash

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s