Vrede of veiligheid?

De wereld kraakt in zijn voegen. Terroristische dreiging is overal. Nog steeds zijn miljoenen mensen op de vlucht. Dat maakt mensen bang, en daarom roepen politici dat ze onze cultuur willen beschermen. Onze joods-christelijke waarden, zoals ze dat dan zo mooi noemen.

Seculiere waarden

Hoe gaan ze dat doen? Kerkbezoek verplichten? De Torah of de Tien Geboden weer als leefregel invoeren? Nou nee. Als politici de term ‘joods-christelijk’ gebruiken, bedoelen ze daarmee vaak niet de inhoudelijke kant van deze godsdiensten. Vooral de culturele kant is belangrijk, en die wordt vaak ook nog eens verkeerd uitgelegd.

Het christendom wordt voornamelijk als cultuur en erfgoed gedefinieerd. Het gaat bijvoorbeeld letterlijk nooit over geloof in God, de liefde van Jezus of andere spirituele of theologische zaken. Daarnaast valt op dat er juist veel seculiere waarden met het christendom worden verbonden, zoals atheïsme, vrijheid van religie en de scheiding tussen kerk en staat. (Trouw, 9 maart 2017)

Kruistocht

Wat betekent het beschermen van onze cultuur dan wel? Minder islamitische vluchtelingen binnenlaten bijvoorbeeld. Een minarettenverbod voor moskeeën. Voelen mensen zich gekwetst door Zwarte Piet of een andere traditie? Dan stellen ze zich aan; onze tradities moeten blijven.

Het beschermen van onze cultuur geeft een gevoel van veiligheid. Wat vertrouwd is moet blijven. Vluchtelingen of andersdenkenden mogen onze vertrouwde omgeving niet verstoren.

Barmhartige Samaritaan

En dat is helemaal niet zo christelijk. Lees de Bijbel maar na. Nergens roept Jezus op om veiligheid te zoeken door onze eigen cultuur te beschermen. Nergens gebiedt Hij om vluchtelingen te screenen om te voorkomen dat je kwaadwillenden binnenlaat. Nergens zegt Hij dat je vooral je eigen tradities moet behouden, al voelen anderen zich erdoor gekwetst.

Dietrich Bonhoeffer verzette zich hevig tegen het zoeken naar veiligheid door eigen land en cultuur te beschermen. Echte vrede vinden we volgens de Duitse theoloog alleen door te gehoorzamen aan het gebod dat God gaf bij de geboorte van Jezus: vrede op aarde.

Vrede is geen veiligheid

Die vrede is niet veilig te maken. Wij zoeken veiligheid door garanties te willen. Garanties dat vluchtelingen zich aanpassen. Garanties dat er geen terroristen ons land binnenkomen. Maar zolang we in angst daarvoor leven, kunnen we geen vrede ervaren. We moeten alles in Gods hand geven, in vertrouwen dat Hij ons vrede zal geven.

Vrede betekent jezelf overgeven aan de wet van God, dat je geen veiligheid wilt, maar dat je in geloof en gehoorzaamheid het lot van de naties in de handen van de almachtige God legt, en niet egoïstisch over ze wilt beschikken. Oorlogen zijn gewonnen, niet met wapens, maar met Gód!
(Dietrich Bonhoeffer, Mijn ziel keert zich stil tot God)

Het is niet onze taak om te zorgen dat ‘onze’ cultuur de vluchtelingencrisis ongeschonden doorstaat. Het is niet erg dat tradities moeten wijken om minderheden niet voor het hoofd te stoten. Als wij in gehoorzaamheid aan God, in vrede mét iedereen en in liefde tót iedereen leven, dan zal Hij bij ons zijn.

Foto door Artsy Vibes via Unsplash

Advertenties